Nhat Ky Xuyen Viet - Sai Gon - Binh Thuan - Ninh Thuan

Hi các chiến hữu

Vài dòng cho mọi người cập nhật về chuyến đi của mình. Ngày đầu tiên khởi hành từ thành phố lúc 5h sáng. Thật khó thuyết phục bản thân có thể khởi hành lúc 5h sáng khi đêm hôm trước bù khú sinh nhật đến mãi 12h. Nhưng đã delay khởi hành một lần rồi nên lần này phải cố gắng tung chăn mà lên đường lúc 5h sáng. Ôi chúa cứu rỗi linh hồn con!!!!

Theo Horoscope, những người cầm tinh sao Thiên Di thì mới di chuyển nhiều. Đối với họ, việc di chuyển từ nơi này sang nơi khác cũng như một định mệnh. Tôi không cầm tinh sao Thiên Di mà thuộc về chòm sao Xử Nử. Thế nhưng việc đi đến những nơi khác, khám phá những bản sắc văn hóa khác luôn là một thôi thúc mãnh liệt trong tôi. Ước mơ được khám phá thế giới theo cả chiều dài đất nước, chiều rộng sang các quốc gia khác và chiều cao lên cả bầu trời luôn là một ước mơ cháy bỏng trong tôi. Chỉ có đi du lịch, bạn mới trải nghiệm cảm giác đi trên những con đường dài hun hút, không biết đi về đâu. Lúc đó bạn mới hiểu rõ ý nghĩa của từng cung đường ngắn ngủi một hai vài km. Có cung đường là phố xá đông đúc mang lại cho bạn một cảm giác đầm ấm, hạnh phúc, cảm giác là một cá thể trong một cộng đồng. Có những cung đường là núi cao bên cạnh vực sâu mang lại cho bạn một cảm giác chinh phục, khám phá những giới hạn của
đất trời. Có những cung đường là đồng không mông quạnh, không một bóng ngừơi mang lại cho bạn cảm giác cô đơn, lẻ loi đến rợn người. Có những cung
đường là những cánh đồng lúa chín vàng, những vạt hoa dại phủ đầy sườn núi
mang lại cho bạn một cảm giác lãng mạn, yêu đời và yêu người hơn. Hãy đi và khám phá cùng tôi bạn nhé'.

Ngày đầu tiên của tôi không có nhiều điều để nói. Xe ra khỏi thành phố thì trời mưa. Mưa liên tục cho đến địa phận Ninh Thuận. Rất tình cờ là chuyến du lịch của tôi bắt đầu vào ngày 3.9 - ngày các em học sinh đến khai giảng tập dượt cho ngày khai giảng chính thức vào ngày 5.9. Các em học sinh vùng nông thôn đi học phải qua những đoạn đường rất xa. Tôi thì bắt đầu một hành trình mới để khám phá những giá trị mới của nhân loại và khám phá những giá trị của chính tôi. Còn các em thì sẽ bắt đầu một năm học mới để khám phá những kiến thức và kinh nghiệm mới. Nhìn từng đoàn các em học sinh dọc theo con đường tôi đi tôi những muốn nói với các em rằng:"Các em hãy cố gắng học tập thật tốt. Nhưng điều quan trọng hơn là hãy cố gắng học hỏi từ cuộc sống các em nhé'". Đó là những điều người ta sẽ không bao giờ dạy em ở nhà trường. Đó mới chính là vốn kiến thức giúp các em thành danh và thành nhân đó các em à.

Qua địa phận Bình Thuận và Ninh Thuận không có nhiều ấn tượng với tôi. Có chăng là vấn đề thương hiệu địa lý và vấn đề sự suy tàn của dân tộc Chăm.

1. Vấn đề thương hiệu địa lý:

Trước kia, Bình Thuận nổi tiếng với đặc sản thanh long Phan Thiết và Ninh
Thuận nổi tiếng với đặc sản nho Phan Rang. Để xây dựng được những thương hiệu địa lý như vậy đòi hỏi hội đủ cả 3 yếu tố: thiên thời (khí hậu,thổ nhưỡng phù hợp), địa lợi (đất đai, địa hình), và nhân hoà (con người tích lũy kinh nghiệm canh tác qua một quá trình lâu dài). Do đó, việc gìn giữ và phát triển thương
hiệu địa lý, đặc biệt là với các địa phương không có nhiều ưu đãi về điều kiện tự nhiên như dải đất miền Trung, là vấn đề rất thiết yếu. Thế nhưng đi ngang Phan Thiết, ai cũng có thể thấy rằng thanh long Phan Thiết không mang lại lợi ích kinh tế tương ứng cho người dân sở tại. Có những hộ canh tác cả hecta thanh long mà không thể xây nổi một căn nhà cho ra hồn. Nguyên nhân là bởi vì các nhà
hoạch định chính sách kinh tế đã không thể tìm đầu ra cho thanh long Phan
Thiết. Trên các thị truờng tiêu thụ thanh long của thế giới (Mỹ, Nhật, Úc, Singapore...), thanh long Phan Thiết không thể cạnh tranh với thanh long
Thái Lan, dẫu Thái Lan là nước market thanh long ra thị trường thế giới sau Việt
Nam và thanh long Thái Lan được lấy giống từ Việt Nam.

Nhưng bàn thua của thanh long Phan Thiết trên thị trường xuất khẩu dẫu sao cũng dễ chấp nhận hơn trường hợp của nho Phan Rang. Đối với nho PR, nếu nói theo ngôn ngữ bóng đá thì là thua trắng không gỡ trên sân nhà. Một thời
cả khu vực miền Trung và miền Nam là các thị trường tiêu thụ nho cho Phan
Rang. Một thời đối với người đi tàu Bắc Nam thì món quà không thể không mua khi tàu đi ngang địa phận Ninh Thuận là một giỏ nho PR khi tàu đi ngang qua vùng này. Thế nhưng việc để cho dân canh tác tự phát, không có bàn tay quy hoạch của chính quyền đã làm cho các giống nho truyền thống bị thoái hóa, chất lượng suy giảm. Do đó, hiện nay người ta nhắc đến nho PR như một thứ trái cây "không thể tiêu hoá nổi". Thật buồn cho bài toán quản lý kinh tế của Việt Nam.

2. Sự suy tàn của dân tộc Chămpa

Nếu ai hỏi tôi đặc sản của Ninh Thuận là gì tôi sẽ không ngần ngại trả lời: nắng và nóng. Đến Ninh Thuận người ta có cảm giác như đang ở giữa một sa mạc xung canh cát trắng, chỉ có xương rồng mới sống nổi. Tôi phải mặc áo ấm dài tây, đội mũ trùm đầu để chống mất nước mới có thể đi lại ngoài đường. Như vậy
mới thấy rằng Ninh Thuận quả thật khó có thể phát triển kinh tế, du lịch trong điều kiện khí hậu thổ nhưỡng như vậy. Ninh Thuận là vùng đất tập trung người Chăm đông nhất tại Việt Nam. Điều này được lý giải đây là kinh đô cuối cùng của vương quốc Chămpa trước khi bị diệt vong. Nhiều nhà sử học tìm cách lý giải sự suy vong của dân tộc Chămpa dưới nhiều góc độ khác nhau. Dưới đây,
tôi xin đưa ra một quan điểm lý giải theo những gì tôi cảm nhận đựơc.


Trở lại lịch sử vương quốc Chămpa (còn có một tên gọi trước đó là vương quốc Lâm Ấp),ta có thể thấy rằng trong 5 thế kỷ tồn tại cuối cùng là 5 thế kỷ liên tuc dời kinh đô dọc theo dải đất miền Trung từ Trà Kiệu (Quảng Nam), và Quảng Ngãi, Bình Định.. và cuối cùng là Ninh Thuận để đối phó với sự bành trứơng của nhà nước phong kiến Việt Nam dưới 2 triều đại Lý Trần. Quy mô của kinh đô cũng ngày càng nhỏ lại qua các lần di dời. Từ chỗ kinh đô gắn liền với một khu vực thờ phượng tín ngưỡng có quy mô lớn (kinh đô Trà Kiệu - thánh địa Mỹ Sơn), đến chỗ kinh đô tách rời hẳn với thờ phượng tín ngướng.Các khu vực tín ngưỡng của người Chăm từ Bình Định trở vào chỉ là các tháp/cụm tháp nhỏ (lớn nhất là cụm tháp Ponaga ở Nha Trang, Khánh Hòa với tổng cộng 10 tháp chính & phụ). Điều đó cho thấy sự suy tàn từ từ của vương quốc Champa qua quá trình dời đô.


Nền kinh tế các quốc gia trong khu vực (Việt Nam, Chămpa, Trung Quốc, Xiêm La...) là nền kinh tế dựa chủ đạo vào nông nghiệp. Trong kinh tế nông nghiệp,đất đai mầu mỡ và rộng lớn là điều kiện tiên quyết để có thể nâng cao năng lực sản xuất nhằm tiến đến tích trữ phục vụ an ninh quốc gia. Vương quốc Chămpa đã chọn địa bàn sinh sống là dải đất miền Trung với điều kiện địa hình và thổ nhưỡng quá khắc nghiệt so với vương quốc phong kiến Lý Trần của Việt Nam (đồng bằng sông Hồng). Do đó, nền kinh tế của người Chămpa không thể nào đảm bảo nuôi sống được người dân chứ không bàn đến việc tích luỹ phục vụ cho quân đội. Điều này được thể hiện rất rõ qua các tài liệu lịch sử liên quan đến cảng thị Hội An. Trong các thế kỷ 15,16, người Chămpa đến cảng Hội An để
bán các sản phẩm thủ công bằng vàng và mua lấy lương thực. Bài toán thiếu lương thực trở nên trầm trọng hơn khi kinh đô được dời đến Ninh Thuận, một địa bàn với điều kiện khí hậu khô hạn vào bậc nhất Việt Nam (vườn quốc gia Núi Chúa tại Ninh Thuận là nơi có độ khô hạn cao nhất Việt Nam). Nếu như lúc ấy vương quốc Chămpa chủ động mở rộng đất đai vào vùng miền Nam rộng lớn
màu mở thì có thể lịch sử đã thay đổi.

Ngày đầu tiên là như vậy. Ngày thứ hai ở tại Nha Trang không có nhiều điều để nói ngoài vấn đề tổ chức khai thác du lịch tại Khánh Hoà. 2 trường hợp điển hình: Đảo Hòn Lao do một doanh nghiệp sở hữu nhà nước quản lý và Khu Tắm Bùn do một doanh nghiệp tư nhân quản lý. Nhưng bây giờ mệt quá nên hẹn bà con viết sau vậy.

Hy vọng nhận được phản hồi từ bà con để có năng lượng viết tiếp nhé. Ngày mai sẽ là ngày của Phú Yên và Bình Định.

See you.
Tan Nguyen