Nhat Ky Xuyen Viet - Binh Dinh

Ngày thứ 4


Ngày hôm nay là ngày dành cho Bình Định. Tuy nhiên, buổi sáng là thời gian phải làm việc với supplier nên không có nhiều điều để viết. Quanh đi quẫn lại cũng chỉ là công việc. Có chăng là ấn tượng về một thị trấn nhỏ bên đường và một đại gia đình rất năng động trong kinh doanh ở thị trấn Đập Đá, huyện An Nhơn (Bình Định). A còn món tôm chiên tỏi nữa chứ. Từ xưa đến giờ mình toàn ăn cơm chiên, mực chiên, cá chiên nhưng đây là lần đầu tiên được ăn món tôm chiên tỏi. Cách thức chế biến thì cũng đơn giản, cho tôm và chiên với tỏi bằm nhuyễn tới khi vàng là được. An kèm với xà lách bày hoa xòe trên đĩa rất bắt mắt.

Quy Nhơn là thành phố gần giống Nha Trang. Tuy nhiên, biển ở đây thì thua Nha Trang xa. Sở dĩ Nha Trang có thể phát triển du lịch biển vì có một vành đai núi bao bọc tạo thành một vịnh biển có hệ sinh thái đặc trưng (san hô, tảo, và các loại sinh vật biển khác). Ngoài ra, hệ thống vành đai núi này tạo thành một số đảo lớn nhỏ có thể xây dựng thành các khu vui chơi, giải trí, resort hay cung cấp các trò chơi trên biển (cano, lướt ván, lặn biển, …). Do đó, sản phẩm du lịch biển của Nha Trang phong phú làm cho người đi du lịch biển Nha Trang có cảm giác bước vào một nhà hàng với thực đơn phong phú có thể dễ dàng lựa chọn món ăn phù hợp với mình.



Biển Quy Nhơn thì chỉ có vành đai núi bao bọc phía tay trái. Phía tay phải chỉ có 3 ngọn núi nhỏ không đủ khép kín để tạo thành một vịnh Quy Nhơn với hệ sinh thái biển đặc trưng. Ngoài ra, các núi này không hình thành được các đảo có bề mặt bằng phẳng để du khách có thể đến thăm và tổ chức các trò chơi trên biển.

An tượng về thành phố Quy Nhơn còn là một thành phố đang xây dựng và phát triển. Đi sau nên Quy Nhơn quy hoạch khu trung tâm rất đẹp. Hệ thống công viên ở khu trung tâm và dọc bờ biển rất đồ sộ, chiếm nhiều diện tích. Quy Nhơn có đầy đủ cảng biển, sân bay, các trung tâm thương mại, hội chợ với quy mô trung bình và khá. Với điều kiện hạ tầng cơ sở như vậy, nếu Quy Nhơn nằm cạnh một trung tâm kinh tế năng động như thành phố Hồ Chí Minh thì chắc là sẽ tận dụng được tốt hơn. Vấn đề là Quy Nhơn lại nằm bên cạnh Phú Yên và Quảng Nam, 2 tỉnh thuộc dạng kém phát triển nên không thể hình thành cụm kinh tế hỗ trợ lẫn nhau phát triển.

Chiều nay tranh thủ ghé thăm trại phong Quy Hòa. Trại này nằm giữa một hốc núi tách biệt hẳn với cộng đồng (hiện nay, Bình Định đã mở một con đường mới đi qua đỉnh núi này để rút ngắn quốc lộ 1A). Từ trên núi xuống du khách phải chạy xe trên hẻm núi ngoằn ngèo gần 2 km. Lúc trước xem phim Hàn Mặc Tử thấy tội nghiệp ông vì bị cộng đồng xa lánh, bây giờ chạy xe trên con đường núi ngoằn ngèo và hiểm trở này mới hiểu được sự xa lánh, kỳ thị của cộng đồng với bệnh nhân phong vào thời đó kinh khủng như thế nào. Trong khuôn viên trại phong, có những bức tượng đài thể hiện nỗi đau của người bị bệnh phong, và sự tri ân của những bệnh nhân phong với những tài năng y học đã cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp nghiên cứu và chữa trị bệnh phong. Không khí của trại rất yên bình, thanh tịnh. Rải rác trong khuôn viên trại là các tượng đức mẹ hay nhà nguyện để bệnh nhân phong cầu nguyện khi niềm tin vào cuộc sống của họ đã cạn kiệt. Đến đây mới cảm nhận được cuộc sống bên ngoài vách núi vô thường đến chừng nào. Chỉ cách nhau một rặng núi, ngoài kia là cả một khu du lịch Ghềnh Ráng và một khu resort đồ sộ của Hoàng Anh Gia Lai, thì trong này những bệnh nhân phong phải lặng lẽ sống cuộc đời còn lại của mình. Ai may mắn chữa được bệnh thì cũng ở lại xung quanh trại, làm nhà, lập gia đình với những bệnh nhân khác. Sự kỳ thị của cộng đồng, ngọn núi ý thức mới là ngọn núi mà những bệnh nhân phong không thể vượt qua trong tiến trình hoà nhập với cộng đồng. Đi ra rồi mới có ý nghĩ khi nào mình bị stress trong công việc sẽ xung phong ra đây làm tình nguyện viên chăm sóc bệnh nhân để tìm lại sự thăng bằng. Không biết có “khùng” quá không?

Ở Quy Nhơn này ẩm thực cũng không có nhiều món lạ lắm. Món nem chợ Huyện thì tương tự món nem Ninh Hoà bán ở Nha Trang. Nem nướng ăn với rau sống và nước chấm làm theo một công thức riêng mà tôi không đủ trình độ để analyse. Chỉ có món bún chả cá mối chiên là ngon và lạ. Cà phê Bình Định thì không có gì đặc sắc cả về không gian quán lẫn hương vị cà phê.

Ngày mai sẽ là ngày dành cho khu di tích lịch sử Tây Sơn, khu mộ Hàn Mặc Tử. Không biết tìm ở đâu ra các tài liệu về trường thơ điên của Hàn Mặc Tử và Chế Lan Viên nhỉ? Chiều nay chạy khắp thành phố mà không tìm được một hiệu sách tử tế. Dân Quy Nhơn có vẻ “kém trí thức” nhỉ?
Ngày 5 (7/9/2005)

Hôm nay sáng dậy mệt kinh khủng. Nguyên nhân là tối qua thức khuya nghiên cứu tài liệu và hai thằng phải ngủ chung giường nên cứ đạp nhau hoài. Sáng Bình phải gọi mãi mới dậy. Cổ họng sưng cứng làm mình cảm thấy rã rời chẳng muốn đi nữa. Đành phải pha một viên Beroca uống lấy sức để lên đường. Mặc dù khởi hành như vậy nhưng ngày hôm nay quả là full of excitement.

Tối qua và tối nay dụ dỗ mãi thằng Bình vẫn không chịu approve để đi nhậu cá mú trên đầm Thị Nại. Càng nghĩ càng căm mụ vợ vừa béo vừa lùn của nó. Ngày thường ông làm việc home office ở nhà chúng mày kiêm thêm quản gia và làm việc nhà. Chúng mày không trả lương đủ để ông ăn chơi thỏa thích trong thành phố, bây giờ ông đi du lịch mày lại còn điều khiển từ xa buổi tối không cho chồng mày chi tiền ông ăn nhậu cho đã cái miệng. Thật quá sức chịu đựng.

Hành trình sáng nay bắt đầu lên Tây Sơn để thăm khu du lịch Hầm Hô, bảo tàng & điện thờ Quang Trung và tháp Dương Long. Tây Sơn cách thành phố Quy Nhơn khoảng 50 km, đường đi cũng tương đối thuận tiện, chỉ có vấn đề là thiếu road instruction vào các khu du lịch. Chạy xe trên đường lên Tây Sơn tự nhiên nghĩ đến D, nếu D không bị bệnh chắc bây giờ chuyến đi này sẽ theo kiểu Táo gồm 2 ông 1 bà rồi. Nhớ lại trước khi đi, mấy đứa ngồi tán gẫu vẽ ra một contingent plan trong tình huống xấu nhất là Bình cõng D, còn D nắm tóc Tấn lôi đi. Một hình ảnh hài hước nhưng buồn. Ngẫm lại cuộc sống cũng không công bẵng với bạn mình quá.

À sáng nay suýt bị tai nạn giao thông rồi. Mình vừa lách ra định vượt một chiếc xe tải trên quốc lộ 19, thì đã thấy một chiếc xe du lịch lao thẳng tới. Phản xạ tự nhiên lúc đó là đánh bạt tay lái vào trong thì đã thấy chiếc xe du lịch sướt qua đánh soạt rồi. Bây giờ nghĩ lại còn thấy sợ. Từ mai chạy xe phải cẩn thận hơn mới được.

Hầm Hô là một thắng cảnh đẹp của Quy Nhơn. Đây là một dòng sông nằm giữa núi (sông Kút) với vô vàn hòn đá có hình thù kỳ dị nằm giữa dòng (hình con voi, hình tê giác). Muốn ra được sông lớn phải chống đò vượt qua một con lạch nhỏ dài gần 2 km. Con lạch này được rừng che phủ dày đặc ở trên nên cảm giác giống như đang đi thuyền ở rừng rậm Amazon vậy. Chiều rộng của con lạch chỉ hơn một cánh tay đàn ông, lại rất nhiều đá ở hai bên bờ nên việc chống đò phải cực kỳ khéo léo thì mới có thể đẩy đò về phía trứơc. Ngẫm lại cũng thấy tự hào về trình độ chống đò của mình sáng nay ghê nhỉ. Vài bữa về nhà phải cho anh em xem quả hình chống đò của mình mới được.
Ra được con sông lớn thì cảnh vật đẹp mê hồn. Con sông nằm giữa rừng đại ngàn cao vút và xanh um tùm. Thiên nhiên còn hoang sơ nên vẫn còn thấy được cảnh bướm bay rập rờn trên sườn núi, hàng đàn hàng đàn, nghe được tiếng chim hót líu lo trên những tàn cây cao. Thú vị nhất là lòng sông gồm rất nhiều tảng đá hình thù rất lạ và đẹp, nhiều loại rong rêu và cá rất lạ mắt. Những loại hoa bên triền sông cũng lạ mình chưa thấy bao giờ. Mình vã Bình chụp gần 100 bức ảnh ở đây, nhiều bức mình nghĩ là bọn làm lịch nhìn thấy thì thèm rõ dài.

Lòng sông bẳng phẳng khoảng hơn 1.5 km thì gồm toàn các tảng đá dựng đứng không thể chống đò đi tiếp. Chiến sĩ phải lên bờ lội bộ dọc theo triền sông và đi lại trên các tảng đá giữa sông. Lên trên cao thì chẳng còn ai có thể đến được, nước mát lạnh, mây trời lồng lộng, lòng đầy cảm hứng không thể kiềm chế nên làm một cú tắm tiên 100% phê hết biết. Từ hôm khởi hành ở Sài Gòn đến nay toàn ở khách sạn rẻ tiền, lại phải ở lầu cao nhất nên nước tắm chảy lí rí. Hôm nay được tắm giữa hồ bơi thiên nhiên rộng lớn thế này, bốn bề chỉ có mình và thằng bạn thân. Tha hồ ngụp, lặn, bơi ngửa, bơi chó, bơi ếch, lăn, lê, bò, toài giữa hồ nước mát lạnh, giữa đại ngàn xanh thẳm, mây trời lồng lộng bây giờ ngồi lại không biết dùng từ ngữ nào để diễn tả hết sự sảng khoái của mình lúc ấy được. Cảm giác như tất cả bụi bặm của 600 km travelling từ SG ra đây, tất cả bụi bặm của cả cuộc đời mình từ trước đến giờ có thể giũ bỏ sạch giữa thiên nhiên hoang dã, trong trạng thái Adam nhất của con người. Phải như Hoàng Anh và Tuấn gia nhập với mình từ Nha Trang thì hôm nay quả tắm tiên bốn thằng chắc là vui không hết biết. Hy vọng 2 chú đọc đến đây thì quyết định bay ra sớm với mình để không bỏ lỡ một cơ hội ngàn năm có một như thế này nữa.
Khi chống đò ra khỏi Hầm Hô tự dưng cảm tác một bài thơ con cóc:
“Bướm bay rập rờn
Chim hót líu lo
Có hòn đá to to
Nằm bên bờ sông vắng
Thuyền ta đi dưới nắng
Giữa hai bờ sông xanh
Nhìn dòng nước uốn quanh
Thấy đời yêu thương quá”

Chết cha, thơ hay thế này không khéo khối thằng chết vì .. cười quá.

Hầm Hô được một công ty cổ phần khai thác du lịch. Do đó, tổ chức hoạt động khá bài bản và vẫn gìn giữ được vẻ hoang sơ của khu du lịch. Ngoại trừ khu làm việc được xây dựng bằng xi măng và gạch, các căn nhà khác trong khuôn viên đều được tạo nên bằng các chất liệu thiên nhiên như gỗ, tre, nứa, lá. Dọc triền sông lớn, các nhà sàn được dựng lên xen lẫn trong rừng cây để khách nghỉ chân nói chuyện, hay ăn uống không hề thu phí. Thậm chí khu quy hoạch câu cá cũng miễn phí để du khách có thể nhẩn nha làm Khương Tử Nha cả ngày cũng chẳng sao. Đúng là tư nhân kinh doanh có khác. Trong tương lai, khu du lịch này sẽ xây thêm một số khu chức năng để gia đình hay tập thể có thể sinh hoạt được. Hy vọng là Hầm Hô sẽ phát triển được.

À ngồi viết về vụ tắm tiên ở Hầm Hô tự nhiên nhớ lại hôm trứơc đi tắm bùn ở Nha Trang. Vì mình không mua vé VIP nên phải tắm chung bồn bùn với những người khác. Rất tình cờ là bồn tắm của mình lại chung với 4 đứa đến từ England. Tự nhiên ngồi vọc bùn, nói chuyện với bọn nó mình lại nghĩ ngày xưa bọn thực dân đế quốc kiểu này đô hộ Việt Nam mình. Ngày nay, mình có thể “trần truồng” ngồi chung bồn tắm với chúng nó, không hề có một chút nào là thua kém cả. Ngày xưa Bác Hồ đã chẳng mong mỏi VN sánh vai với các cường quốc năm châu hay sao. Nay thì ít ra mình cũng ngang hàng với chúng nó trong bồn tắm mà. Độc lập tự do nhiều khi đâu cần những khái niệm xa xôi mà đơn giản chỉ là bình đẳng với các dân tộc khác, dẫu chỉ là trong một sự việc tắm táp nhỏ nhoi.

Địa điểm dừng chân tiếp theo là điện thờ và bảo tàng Quang Trung cũng trong phạm vi huyện Tây Sơn. Tuy nhiên, khi tôi đến thì đã là giờ nghỉ trưa nên không thể vào được. Đành phải vào quán chị Ut Thi bên hông bảo tàng nhâm nhi món bê thui và rượu Bầu Đá, 2 đặc sản của vùng này. Chị Ut Thi đậm người, ăn mặc hơi sexy nhưng vui tính. Kể ra giữa vùng sơn cước có một chị chủ quán vui tính, tận tình giới thiệu đặc sản cho chúng tôi thì cũng không uổng công lặn lội. Bê thui ăn với nước mắm cá cơm để tủ lạnh khá ngon, ngon hơn hẳn món bê thui ở thành phố, đặc biệt là nước mắm không có mùi tanh của mắm nêm do bí quyết pha chế. Rượu Bầu Đá thì quả là không hổ danh. Chỉ uống 3 ly mà cả người phừng phừng, tự nhiên cổ họng không còn thấy sưng nữa mà thông xuống cả ruột. Rượu gạo thì có mùi vị khá giống Vokka, nhưng có lẽ là nặng hơn nhiều. Uống xong 3 chén thì không còn dám uống tiếp vì sợ không còn đường về. Nhưng vì rượu ngon quá nên tôi phải mua thêm một xị rượu gạo màu trắng và một lít rượu nếp lá thơm màu xanh. Vài bữa chú Hoàng Anh và chú Tuấn bay ra hội ngộ thì sẽ xử đống Bầu Đá này. Rượu ngon phải có bạn hiền mà.

Địa điểm tiếp theo là tháp Dương Long, gồm 3 tháp nằm cạnh nhau. Đây là cụm tháp hay được giới thiệu trên các văn hóa phẩm về tháp Chàm Quy Nhơn. Nhìn từ xa 3 ngọn tháp rất hùng vĩ giữa nền trời xanh bao la. Tháp nằm trên một ngọn đồi ít có dân cư sinh sống nên tạo được một không gian rộng lớn để 3 ngọn tháp làm điểm nhấn. Trải tấm áo mưa nằm ngủ trưa dưới chân tháp (do ảnh hưởng của rượu Bầu Đá) ngắm nhìn 3 ngọn tháp giữa bầu trời thật là một hình ảnh không thể nào quên. Kiến trúc của 3 ngọn tháp này thực ra không phải theo phong cách Chăm truyền thống mà theo phong cách Chân Lạp. Các ngọn tháp Chăm khác thì trên nóc thường là một Linga hoặc hình tháp vút lên. Tuy nhiên, đỉnh 3 ngọn tháp này là các đóa sen bằng đá tương tự hình tượng đài sen Phật giáo. Một điểm khác biệt nữa là tháp sử dụng khá nhiều tảng đá lớn để trang trí, làm khung, làm bệ đỡ trong khi các tháp Chăm ở Nha Trang, Ninh Thuận thì 100% được xây dựng bằng gạch thẻ. Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây là tháp được xây dựng trong thời gian Chân Lạp đô hộ Chămpa.

Trở về từ tháp Dương Long chúng tôi ghé thăm bảo tàng và điện thờ Quang Trung. Sau khi nhà Tây Sơn mất, nhà Nguyễn (đặc biệt là hai vị vua Gia Long và Minh Mạng) tìm mọi cách để xóa sạch các di tích vật thể và phi vật thể liên quan tới phong trào Tây Sơn. Do đó, bảo tàng và điện thờ hiện nay bắt đầu được xây dựng chính thức vào năm 1958 nên không có nhiều giá trị về mặt kiến trúc. Các hiện vật trưng bày trong bảo tàng chủ yếu dưới dạng mô hình, trang vẽ lại dưới thời hiện đại. Các hiện vật cổ không nhiều lắm và không thoả mãn được người xem có nhu cầu tìm hiểu cặn cẽ phong trào Tây Sơn và người anh hùng Nguyễn Huệ. Đặc biệt là điện thờ Tây Sơn với 9 pho tượng được hoàn thành trong năm 2004 mang hoàn toàn màu sắc hiện đại. Thật sự hơi thất vọng về bảo tàng này.

Từ Tây Sơn ngược lại quốc lộ 19 ra quốc lộ 1 chúng tôi ghé thăm tháp Bánh Ít, tháp Cánh Tiên, lăng Võ Tánh, thành Hoàng Đế.

Tháp Bánh Ít giống tương tự tháp Poklong Giarai ở Ninh Thuận, gồm 1 tháp hướng đông làm cửa ra vào, một tháp chính để thờ phượng và 2 tháp nhỏ cạnh bên. Không có nhiều điểm đặc sắc.
Tháp Cánh Tiên được gọi theo chi tiết trang trí của nó. Các góc tháp được trang trí bằng các cánh tiên. Kiến trúc tường tháp đơn giản, không có nhiều hoa văn trnag trí như những tháp khác. Tháp này được các nhà nghiên cứu đánh giá rất cao và được xem là tiêu biểu cho phong cách Bình Định của các kiến trúc tháp Chăm.

Thành Hoàng Đế là ngôi thành ngày xưa Nguyễn Nhạc đóng đô và xưng đế. Thành được xây bằng đá ong trên nền kinh đô Đồ Bàn của vương quốc Chămpa ngày nưa. Hiện nay đã đổ nát hết, chỉ mới khai quật được 3 giếng nước trong khuôn viên Tử Cấm Thành và một số khu vực tường thành bằng đá ong. Khu vực trung tâm đã được nhà Nguyễn san bằng để xây lăng Võ Tánh.
Như vậy hôm nay mình đi gần 200km và thăm được quá trời điểm. Ngày mai sẽ đi thăm mộ Hàn Mặc Tử và trường Quốc Học Quy Nhơn trước khi ra Quảng Nam.

Ngày 6

Trước khi rời khỏi Quy Nhơn chúng tôi tranh thủ ghé Ghềnh Ráng thăm mộ nhà thơ Hàn Mặc Tử. Ngôi mộ nhà thơ nằm trên một ngọn đồi nhỏ cạnh bãi biển, gần trại phong Quy Hoà nơi nhà thơ ngày cưa chữa bệnh. Cảnh sắc Ghềnh Ráng không có gì đặc biệt mặc dù nơi đây là một combination của 3 địa danh: mộ nhà thơ họ Hàn, bãi tắm Hoàng Hậu và bãi đá trứng. Ngôi mộ nhà thơ được cải táng từ trại phong Quy Hòa về đây bởi nhà thơ Quách Tấn và các anh chị em trong nhà. Do đó kiến trúc được xây bằng gạch men hiện đại, có một bức tượng đức mẹ Maria ở trên giống như các ngôi mộ tính đồ Công Gíao khác. Khác chăng là tầm vóc của con người nắm dưới mộ mà thôi. Có lẽ nếu không phải vì nhà thơ họ Hàn thì chẳng ai ghé thăm ngôi mộ này.



Cạnh ngôi mộ nhà thơ có một lều nhỏ bán loại tranh lửa và thư pháp lửa của Dzũ Kha. Theo báo chí và theo Kha nói, thì Kha là một người thần tượng Hàn và nguyện suốt đời chép thơ Hàn bằng bút lửa để giữ lửa cho thơ Hàn. Trong gian lều nhỏ của Kha bày đủ các bức thư pháp thơ Hàn, và tranh phong cảnh đề thơ Hàn. Tuy nhiên, cảm tưởng của tôi là Kha đưa vào thơ Hàn để “kiếm ăn” thì đúng hơn. Cách giới thiệu sản phẩm và giá cả sặc mùi thương mại của Kha làm người xem “dội ngược”, không phù hợp tí nào với nghệ thuật nói chung và thơ Hàn nói riêng.



Rời Quy Nhơn, chúng tôi vẫn chưa đi thăm được trường Quốc Học Quy Nhơn, nghiên cứu nghệ thuật tuồng Bình Định (Bình Định là nơi xuất phát nghệ thuật hát tuồng với ông tổ Đào Tấn). Tuy nhiên, không thể nào nấn ná thêm nữa vì còn nhiệu địa danh chờ đợi phía trước. Tạm biệt Quy Nhơn nhé! Chạy ngang tiệm bún chả cá mòi TBH tạm biệt cô bé sinh viên làm phục vụ tại đây cái đã.



Điểm cuối cùng của Bình Định chúng tôi ghé qua là Tam Quan. Đúng hơn là dừng lại để uống dừa và ăn món bánh tráng nổi tiếng của Tam Quan. Dừa xiêm Tam Quan nước ngọt lạ lùng, cơm dừa cũng ngọt không kém. Hai thằng cứ ngồi khen tấm tắc làm chị chủ quán “phổng mũi” ngồi thuyết minh hàng giờ về dừa Tam Quan. Bánh tráng Tam Quan là bánh tráng bột mì, tráng với nước dừa, thêm gia vị muối, bột ngọt, ăn vào đậm đà, không cần nước chấm vẫn vừa ăn.

Tiếp tục hành trình về quê cha mẹ Quảng Ngãi, thẳng tiến Quảng Nam

Tan Nguyen.