Hán Sở Tranh Hùng

Chôm được của cu Vương cuốn Hán Sở tranh hùng trước khi về Nha Trang. Đọc chậm chậm vì vừa về Nha Trang, vừa đi chơi nên không có thời gian đọc một mạch. Truyện Tàu lúc nào cũng vậy, high contextual meaning. Lướt qua các nhân vật chính là những bài học về đối nhân xử thế, quản lý nhân sự hay kinh khủng.

1. Xây dựng thương hiệu cá nhân:

Xung quanh 2 nhân vật Hạng Võ (Sở Bá Vương) và Lưu Bang (Hán Vương) là bài học về việc xây dựng thương hiệu cá nhân. Để xây dựng thương hiệu cá nhân, mỗi nhân vật có một hoàn cảnh khá đặc biệt để "selling perception" vào cộng đồng. Nếu Lưu Bang là câu chuyện về "chém rắn khởi nghĩa" diệt ác trừ hại cho dân, mang đậm tính chất tập thể thì Hạng Võ là câu chuyện nâng đỉnh đồng đi 3 vòng quanh sân chùa, mang đậm dấu ấn cá nhân Hạng Võ.

Như vậy, ngay từ đầu thì Lưu Bang đã selling một perception vào lòng mọi người là một nhân vật nhân từ, đạo đức, xả thân vì nhân dân xoay quanh chữ "NHÂN". Ngược lại, Hạng Võ là một perception về một hình ảnh anh hùng cá nhân xoay quanh chữ "DŨNG". Chính perception này đi theo hai nhân vật chính của bối cảnh Hán Sở tranh hùng, tạo nên 2 quốc gia Hán và Sở khác nhau hoàn toàn trong cách thức cai trị. Nếu Lưu Bang trong suốt cuộc tranh hùng với Hạng Võ luôn tìm cách thu phục nhân tâm hoặc dùng mưu trí để thu phục các thành trì đối phương nhằm tránh nạn binh đao cho nhân dân thì Hạng Võ ngược lại luôn chiến thắng bằng đối kháng trực tiếp, bằng sức mạnh quân sự trên chiến trường.

Hoặc trong triểu đình của Hán Vương thì vai trò của trí tuệ được trân trọng (Trương Lương, Tiêu Hà), thậm chí quay ngược lại quản lý sức mạnh quân sự (Hàn Tín) thì ngược lại trong triều đình của Sở Vương, tiếng nói của quân sư Phạm Tăng luôn bị coi thường, thậm chí Phạm Tăng phải mất mạng vì Sở Vương do sự hiểu lầm, coi thường vai trò của trí tuệ quân sự.

2. Anh hùng luận:

Truyện Tàu nào cũng vậy, rất nhiều nhân vật, nhiều khi không nhớ nổi tên. Nhưng chung quy trong truyện này là 2 tuyến nhân vật chính: triều đình Hán Vương (Lưu Bang, mưu sỹ Trương Lương, tể tướng Tiêu Hà, nguyên soái Hàn Tín) và triều đình Hạng Võ (Hạng Võ, mưu sỹ Phạm Tăng, các tướng Quý Bố, Chung Ly Muội). Nhân vật mà tôi thích nhất là Trương Lương. Lúc nào cũng vậy, trong các truyện Tàu tôi luôn thần tượng nhân vật quân sư. Nếu Tam Quốc Chí là Khổng Minh Gia Cát Lượng thì trong Hán Sở Tranh Hùng là nhân vật Trương Lương. Dẫu các nhân vật quân sư trong các truyện Tàu luôn luôn được phóng đại về hoàn cảnh học tập để đạt được chân tài và khả năng thực tiễn nhưng điều quan trọng nhất có thể học từ các nhân vật này là tư duy chiến lược, cách thức vạch ra chiến lược dài hạn cho một cuộc chiến tranh, đảm bảo thắng lợi cho một cuộc chiến tranh. Có thể nói vai trò của Trương Lương là vạch ra chiến lược cho bối cảnh Hán Sở tranh hùng, đảm bảo cho sự thành công sau cùng của Hán Vương. [So sánh với vai trò của Hàn Tín là vạch ra chiến thuật cho từng trận đánh, đảm bảo đúng ý đồ chiến lược do Trương Lương vạch ra].

Trong Hán Sở Tranh Hùng, vai trò của Trương Lương trong việc vạch ra đường lối chiến tranh cho Hán Vương Lưu Bang khi lui về vùng đất xa xôi Hán Trung cách biệt hẳn Trung Nguyên nhằm chuẩn bị lực lượng cho cuộc chiến tranh lâu dài và đề xuất cho Lưu Bang cách sử dụng Tiêu Hà trong vai trò thừa tướng/tể tướng nhằm đảm bảo nội bộ ổn định, cũng như tìm cho Lưu Bang vị tướng thiên tài chiến tranh Hàn Tín chính là hai nhân tố quan trọng đảm bảo cho sự thành công cuối cùng của Lưu Bang. Nếu không có tầm nhìn của Trương Lương thì Lưu Bang sẽ chỉ chết già trong xó Hán Trung không thể nào vượt qua Tam Tần trở về tranh bá đồ vương với Hạng Vũ. Tầm nhìn của Trương Lương và nghệ thuật sử dụng nhân sự của ông trong việc điền vào từng chỗ trống trong chính quyền Lưu Bang đảm bảo cho bộ máy hoạt động trơn tru, hiệu quả chính là những thứ mà bất kỳ ai làm Business Development ngày nay cũng cần phải học tập.

Con người Trương Lương có chữ "trí" nên luôn biết dừng lại đúng lúc. Khi cuộc chiến tranh đã đi đến hồi kết thúc, ông biết rằng vai trò chính trị của mình trong chính quyền Lưu Bang cũng nên kết thúc, tránh những bài học "được chim bẻ ná" thường thấy. Motif này được đề cập trong sử Trung Quốc như Phạm Lãi sau khi giúp Việt Vương Câu Tiễn thành công cũng ra đi ngao du không dám ở lại cùng Câu Tiễn. Chính vì Trương Lương biết dừng lại đúng lúc nên đã tránh kết thúc thảm hại như Hàn Tín mất mạng dưới tay Lữ Hậu. Thực ra trong truyện của Mộng Bình Sơn, nhân vật Hàn Tín được chuẩn bị sẵn sàng trong con đường đi tới sự phản loạn nhằm giải thích cho kết thúc vong mạng của ông dưới bàn tay Lữ Hậu. Nhưng có thể đó là do bàn tay của lịch sử nhà Hán khi viết lại câu chuyện này phải bênh vực cho Lưu Bang và Lữ Hậu, những người khai sinh ra nhà Hán. Do đó, câu chuyện về Hàn Tín được bóp méo từ từ trong từng chi tiết để dẫn đến cái kết thúc của ông. Từ việc Hàn Tín chém chết người tiều phu dẫn đường cho mình để tránh bị lộ bí mất, Hàn Tín không đi cứu Lưu Bang khi Lưu Bang bị vây khốn, Hàn Tín tranh công làm Lương Sinh mất mạng, Hàn Tín che giấu tướng Sở là Chung Ly Muội. Từng chi tiết được chuẩn bị công phu cho cái kết cục "mất mạng" của Hàn Tín. Nhớ lại câu chuyện của chị Ly dạy là nên làm cho người ta cần mình thì sống hoài được, còn làm cho người ta yêu thì chưa chắc sống mãi được. Chí lý thay.