Làm ăn theo kiểu Việt Nam

Gần đây không theo dõi vụ chứng khoán nên hôm nay nghe vụ Đạm Phú Mỹ bị thu điều tiết 1.000 tỷ lợi nhuận giai đoạn 2004-2006 tôi thật sự bất ngờ. Bất ngờ ở chỗ cách hành xử của Bộ Tài Chính ("BTC") theo kiểu "cả vú lấp miệng em" thì thật là oan uống cho nhà đầu tư chân chính.

Câu chuyện nôm na là thế này. Công ty phân đạm và hóa chất dầu khí (PVFC - gọi tắt là Đạm Phú Mỹ) được thành lập năm 2004. Sau khi thành lập thì PVFC được Petro Vietnam ưu ái cho ký thỏa thuận mua khí khô từ PV Gas với giá ưu đãi bằng 1/3 giá bán thương mại thông thường (1,3 USD/triệu BTU cho 10 năm đầu và 1,7 USD/triệu BTU cho 10 năm tiếp theo. Đây là mức giá “rất ưu đãi” bởi giá bán khí khô cho các doanh nghiệp khác luôn ở mức 3-3,3 USD/triệu BTU). Do khí khô là nguyên liệu đầu vào chính yếu để sản xuất phân đạm nên PVFC nhanh chóng đạt số lợi nhuận khổng lồ (năm 2004: 146 tỷ đồng; năm 2005 lãi 791 tỷ đồng; năm 2006 lãi 1.161 tỷ đồng; tổng cộng 3 năm lãi 2.089 tỷ đồng) [1]. Tuy nhiên, khi PVFC được mang ra cổ phần hóa, BTC không hề có ý kiến về việc hợp đồng ưu đãi bán khí khô, thế nhưng sau khi IPO hoàn tất thì BTC lại có văn bản đề nghị truy thu điều tiết 1.000 tỷ tiền lãi trong giai đoạn 2004-2006 vì đã bán khí khô ưu đãi cho PVFC. Liệu BTC có hiểu rằng khi nhà đầu tư quyết định mua cổ phiếu PVFC họ đã căn cứ trên những luận cứ sau:

- Lợi nhuận giữ lại của giai đoạn 2004-2006 là một bộ phận tài sản doanh nghiệp: (Giá trị doanh nghiệp theo phương pháp asset based: NAV = total equity = vốn chủ sở hữu + lợi nhuận giữ lại ). Nếu bây giờ truy thu lợi nhuận giữ lại thì quá bất công với nhà đầu tư vì họ đã bỏ tiền mua một khoản lợi nhuận giữ lại mà nay lại thuộc về nhà nước.

- Lợi thế thương mại do hợp đồng mua bán khí khô với giá ưu đãi 20 năm cũng là một bộ phận tài sản doanh nghiệp: nhà đầu tư khi bỏ tiền đầu tư vào cổ phiếu doanh nghiệp thì họ mua cả những tài sản vô hình như lợi thế thương mại này. Ngay sau khi nhà đầu tư bỏ tiền ra mua thì BTC lại giật lại lợi thế này. Có khác nào khi cổ phần hóa, BTC đã treo đầu dê (PVFC + lợi thế thương mại) nhưng lại bán thịt chó (PVFC không có lợi thế thương mại này).

Như vậy, nhà đầu tư đã thiệt đơn (mất 1000 tỷ truy thu) lại bị thiệt kép (mất lợi thế thương mại trong tương lai). Nhà đầu tư hoàn toàn không có lỗi khi họ dựa vào bản cáo bạch để đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý. Không thể gọi nhà đầu tư là "tư bản chụp giựt", là "đánh lừa nhà nước và nhân dân" [2]. Có chăng chỉ là một nhóm các quan chức trục lợi từ tình trạng bất đối xứng về thông tin như thế này. Còn đại bộ phận nhà đầu tư tư nhân, doanh nghiệp thì phải chịu thiệt vì cách cư xử tiền hậu bất nhất như thế này của BTC.

Source:

[1] http://tintuc.timnhanh.com/kinh_te/chung_khoan/20070525/35A5F8F3/

[2] http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=203596&ChannelID=87